राजकुमार कार्की
फागुन
७ । नेपालमा पटक–पटक राजनीतिक
परिवर्तन भईरहेका छन् । एकतन्त्रीय राणा शासनको अन्त्य भई २००७ सालमा
प्रजातन्त्रको स्थापना भयो । ०१५ सालमा भएको देशको पहिलो आमनिर्वाचनमा जनताले
पहिलोपटक मतदान गरी बनेको विश्वेश्वर प्रसाद कोइराला नेतृत्वको सरकारलाई अपदस्त
गरी २०१७ सालमा राजा महेन्द्रले शासन सत्ता हातमा लिएका थिए । प्रजातन्त्र
प्राप्तिको करिब १० वर्ष, आमनिर्वाचनबाट निर्वाचित जनप्रनिधीको शासन कालको करिब १ वर्ष नबित्दै राजा
महेन्द्रले राजाको शासन अर्थात पञ्चायती व्यवस्थाको घोषणा गरेका थिए । राजाको शासन
काल (पञ्चायती व्यवस्था) को करिब २९ वर्ष पश्चात २०४६ सालमा बहुदलीय व्यवस्था
घोषणा भयो । प्रत्यक्ष राजाको शासनको अन्त्य भयो । बहुदलीय व्यवस्थाको १७ वर्ष अर्थात २०६३ सालमा
लोकतन्त्रको घोषणा भयो । २४० वर्षे राजाको शासन अन्त्य भयो । ०४६ सालको परिवर्तन
पश्चात २०४८ सालमा निर्वाचन भयो । जनताले चुनेका जनप्रतिनधीहरुले शासन व्यवस्था
सन्चालन गर्न थाले । यो पटक जनप्रतिनिधीले शासन सत्ता सन्चालन गरेको करिब १५
वर्षमा अर्काे शासन व्यवस्था परिवर्तन भयो
। अहिले नेपाल लोकतान्त्रीक शासन व्यवस्था अन्तर्गत सन्चालित छ ।
२००७ सालमा राणाशासनको
अन्त्य पश्चात ‘नेपालको अन्तरिम शासन विधान २००७’ को घोषणा भयो । यो नै नेपालको पहिलो शासन विधान हो । प्रजातन्त्रको
पुनःस्र्थापना तथा बहुदलीय ब्यवस्थाको घोषणा पश्चात २०४७ सालमा ‘नेपाल अधिराज्यको
संविधान २०४७’ घोषणा भयो । २०६३
सालमा ‘नेपालको अन्तरिम संविधान
२०६३’ घोषणा भयो । २०४७ सालमा नेपाल अधिराज्यको संविधान घोषणा भएको करिब १६
वर्षमा ‘नेपालको अन्तरिम
संविधान २०६३’ घोषणा भएको थियो ।
२०६४ सालमा संविधान निर्माणका लागि संविधासभा सदस्यको निर्वाचन भयो । संविधान सभा
सदस्यको पहिलो निर्वाचन २०६४ मा निर्वाचित
जनप्रतिनिधीले संविधान निर्माण गर्न सकेनन । पुनःदोश्रोपटक २०७० सालमा संविधान सभा
सदस्य दोश्रो निर्वाचन भयो । दोश्रो पटक भएको संविधान सभा सदस्य निर्वाचनमा
निर्वाचित जनप्रतिनिधीहरुले संविधान निर्माण गरे । २०७२ सालमा ‘नेपालको संविधान २०७२’ घोषणा भयो । अहिले नेपाल, ‘नेपालको संविधान २०७२’ अनुसार लोकतान्त्रीक शासन व्यवस्था अन्तर्गत सञ्चालीत छ ।
नेपालमा २००७ साल
फागुन ७ गते प्रजातन्त्र घोषणा भयो ।
प्रजातन्त्र घोषणा भएको संझनामा प्रत्येक वर्षको
फागुन ७ गते ‘प्रजातन्त्र दिवस’ मनाउने गरिएको छ । नेपाल सरकारले प्रजातन्त्र दिवसमा देशैभरी सार्वजनिक
विदा दिँदै आएको छ । प्रजातन्त्र प्राप्त भएको करिब ७४ वर्ष भएको छ । ७४ वर्षमा ४८ पटक सरकार परिवर्तन भएको छ । २००७
फागुन ७ गते बनेको मोहन सम्शेर ज.ब.रा.को अन्तरिम मन्त्री मण्डललाई समेत गणना
गर्ने हो भने ४९ पटक मन्त्रिपण्डल गठन भएको छ । ०७ साल पछाडी २००८ सालमा मातृका
प्रसाद कोइराला प्रधानमन्त्री भएको बेला देखि २०८१ सालमा केपी ओलीको सरकार सम्म
आइपुग्दा ४८ पटक सरकार परिवर्तन भएको छ । निर्वाचित बहुमतको सरकारले ५ वर्ष सम्म
सरकार सन्चालन गर्न पाउने व्यवस्था संविधानले गरेको छ । संविधानले गरेको व्यवस्था
अनुसार सरकार परिवर्तन हुने हो भने अहिले सम्म १४ वटा मात्रै सरकार बन्ने थिए ।
लोकतन्त्रको १८
वर्षमा १५ सरकार
२०६३ सालमा नेपालमा
लोकतन्त्रको घोषणा भयो । लोकतन्त्रको घोषणापश्चात गिरिजा प्रसाद कोइरालाको
नेतृत्वमा अन्तरिम सरकार बनेको थियो । गिरिजा प्रसाद कोइरालको नेतृत्वमा भएको
अन्तरिम सरकारले २०६४ सालमा संविधान सभाको निर्वाचन गरेको थियो । उक्त निर्वाचन
पश्चात २०६५ मा पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड प्रधानमन्त्री बन्नुभएको थियो । गिरिजा
प्रसाद कोइरालको नेतृत्वमा बनेको अन्तरिम सरकार देखि हाल केपी ओलीको सरकार सम्म
आइपुग्दा १५ पटक सरकार परिवर्तन भएको छ ।
लोकतन्त्र पश्चात
१५औँ पटकको सरकार सन्चालन भईरहदा सबैभन्दा बढी केपी ओलीले सरकारको नेतृत्व गर्नु
भएको छ । अहिलेको सरकारको नेतृत्व ओलीको चौथो पटकको नेतृत्व हो ।
१. गिरिजा प्रसाद
कोइराला १ पटक (अन्तरिम सरकार २०६३)
२. पुष्पकमल दाहाल
प्रचण्ड ३ पटक ( २०६५,२०७३,२०७९)
३. शेर बहादुर देउवा
२ पटक (२०७४, २०७८)
४. माधव कुमार नेपाल
१ पटक (२०६६)
५. झनलानाथ खनाल १
पटक (२०६७)
६. डा. बाबुराम
भट्टराई १ पटक २०६८)
७. खिलराज रेग्मी १
पटक (मन्त्रीपरिषद अध्यक्ष (२०६९)
८. सुशिल कोइराला १
पटक (२०७०)
९. केपी शर्मा ओली ४
पटक (२०७२,२०७४,२०७८, २०८१..)
नेपालमा यति धेरै
राजनीतिक परिवर्तन भए, शासन सत्ता फेरिए तर जनताको अवस्था फेरिएन । जनता हिजोकै अवस्थामा
गुज्रीरहेका छन् । न गुणस्तरिय शिक्षा छ, नत स्वास्थ्य नै । सामन्य रोजगारका लागि
बिदेशीनु पर्ने बाध्यता छ । गाउँ र शहर दुइ भागमा विभक्त छ । शहरमा विकास भईरहेकै
छ तर गाउँमा कहिल्यै विकास पुगेन । सोझासिधा जनताको बस्तीमा पुग्नुपर्ने विकास
पुगेको छैन । हिजो जस्तै आजपनि उहि परम्परागत सामान्य जीवनगुजारा गर्ने खेति । न
राम्रो उत्पादन हुन्छ, न उत्पादन भएको बिक्री हुन्छ ।
